ból podbrzusza przy chodzeniu

Ból na dole brzucha u kobiet najczęściej spowodowany jest menstruacją (wiele pacjentek uskarża się w trakcie miesiączki na takie dolegliwości jak ból podbrzusza przy siadaniu i chodzeniu czy ból podbrzusza rano po przebudzeniu). Najlepiej jest powrócić do codziennych czynności, ale unikać, np. nadmiernego wysiłku fizycznego i długotrwałego leżenia w łóżku. Warto również unikać przebywania w pozycjach, które wywołują ból. W razie konieczności można zastosować środek przeciwbólowy, np. paracetamol, przestrzegając przy tym zalecanych dawek. W Ból brzucha w prawym boku - przyczyny i diagnostyka. Ból brzucha w prawym boku najczęściej kojarzy się . Wzdęcia mogą być objawem choroby. Sprawdź, kiedy iść do lekarza. Kłopotliwe i niekomfortowe wzdęcia Wzdęcia pojawia. Przyczyny bólu brzucha. Ból brzucha bardzo często wywołany jest błędem die Bakteryjne zapalenie pochwy: objawy, leczenie. , w wyniku czego pojawia się pieczenie i świąd oraz uczucie ciągłego parcia na pęcherz lub cewkę moczową. Do typowych objawów bakteryjnego zapalenia pochwy należy: szara/żółta wydzielina z pochwy nieprzyjemny, rybi zapach zaczerwienie pochwy i warg sromowych ból i swędzenie w Ból podbrzusza u mężczyzn może być wywołany problemami trawiennymi, zaburzeniami pracy jelit, chorobami układu moczowego, zapaleniem wyrostka robaczkowego, przepukliną pachwinową, a także zapaleniem, rozrostem lub nowotworem prostaty. Ból podbrzusza jest umiejscowiony w dolnej części jamy brzusznej, poniżej wysokości pępka. naskah drama sunda 7 orang 4 perempuan 3 laki laki. Data aktualizacji: 30 marca 2022 Ból krocza w ciąży jest zazwyczaj normalną dolegliwością towarzyszącą rozciąganiu się więzadeł miednicy. Często nasila się przy chodzeniu, siedzeniu i aktywności fizycznej. Może pojawić się w każdym momencie ciąży, jednak najczęściej daje o sobie znać pod koniec ciąży. Jeśli staje się bardzo uciążliwy niezbędna jest konsultacja lekarska, gdyż może dojść do rozejścia spojenia łonowego. Co robić, by go zminimalizować? W skrócie Ból krocza w ciąży nasila się, gdy wzrasta parcie główki dziecka na miednicę. W tym czasie zaleca się ograniczenie aktywności z powodów występowania bólu krocza w ciąży jest naturalne przygotowywanie się organizmu do porodu. Estrogeny rozluźniają więzadła kości, umożliwiając przejście główki przez kanał bólu krocza w ciąży polega głównie na odpoczynku i ograniczeniu nadmiernej aktywności fizycznej. W przypadku, gdy ból okazuje się nieznośny, możliwie jest leczenie to czas w życiu kobiety, w którym dochodzi do wielu zmian fizycznych. Pojawiają się mdłości, zawroty głowy, zmienia się ciało. Te charakterystyczne zmiany nie są powodem do niepokoju, jednak jeśli występuje ból krocza w ciąży zwraca uwagę przyszłych mam. Zatem co on oznacza? Przyczyny bólu krocza w ciąży Ból krocza w ciąży jest spowodowany naturalnym przygotowaniem ciała do porodu. Poprzez działanie hormonów płciowych, a przede wszystkim estrogenów rozluźniają się więzadła spojenia łonowego oraz stawów krzyżowo-biodrowych. Dzięki poluzowaniu więzadeł kości mają pewną ruchomość, która jest niezbędna do przejścia główki dziecka przez kanał rodny. Jednak obniżanie się główki dziecka, szczególnie w ostatnim trymestrze może powodować uciążliwe dolegliwości bólowe. Objawy bólu krocza w ciąży Rozejście spojenia łonowego nie jest groźną dolegliwością, jednak powoduje ból i dyskomfort. Wynika ono z nadmiernej elastyczności aparatu więzadłowego, za którą odpowiadają estrogeny. Objawia się następująco: ból podbrzusza lub krocza, nasilanie bólu w trakcie chodzenia, zwiększanie dolegliwości przy wstawaniu, noszeniu dziecka, czy dźwiganiu. Uciążliwy ból ciąży powinien być powodem do dokładnej diagnostyki. Jeśli lekarz w badaniu USG stwierdzi rozejście kości charakterystyczne dla rozejścia spojenia łonowego może zadecydować o rozwiązaniu ciąży przez cięcie cesarskie. Leczenie polega na odpoczynku, zaniechaniu aktywności fizycznej oraz ograniczeniu dźwigania ciężarów. Jeśli jednak dolegliwości nie ustępują może być potrzebna odpowiednia rehabilitacja, a nawet interwencja chirurgiczna. Ból krocza i miednicy, szczególnie pod koniec ciąży, gdy parcie główki jest coraz większe nasila się podczas aktywności fizycznej. Dlatego chodzenie, czy wstawanie i siadanie zwiększają dolegliwości bólowe. W takich sytuacjach zaleca się odpoczynek i ograniczenie aktywności fizycznej. Należy zrezygnować z noszenia zakupów i długich wycieczek. Dodatkowo kobiety korzystające z basenu powinny unikać pływania żabką, gdyż to dodatkowo obciąża miednicę. Czasami nawet siedzenie sprawia ból przyszłej mamie. Jeśli ból jest bardzo nasilony lekarz może zadecydować o leczeniu objawowym i zalecić przyjmowanie określonych dawek paracetamolu. Kłucie w kroczu w ciąży Kłucie w kroczu w ciąży również jest objawem rozciągania macicy i rozluźniania więzadeł miednicy. Te zmiany są niezbędne do prawidłowego przebiegu ciąży oraz porodu. Mogą pojawić się już w pierwszym trymestrze i utrzymywać nawet do trzeciego. Jednak najczęściej silne dolegliwości dają o sobie znać pod koniec ciąży. Jeśli jednak bólowi krocza towarzyszą objawy takie jak: krwawienie z pochwy, gorączka, silne bóle brzucha, omdlenia, należy niezwłocznie udać się do lekarza, gdyż mogą świadczyć o komplikacjach ciąży lub nawet poronieniu. Ból krocza pod koniec ciąży Ból krocza po koniec ciąży pojawia się u wielu kobiet. Najczęściej występuje w 38 tygodniu, lecz zdarza się również wcześniej. W tym czasie nacisk główki na krocze nasila się, gdyż organizm przygotowuje się do porodu. Sprawia to, że ból pojawia się w obrębie całej miednicy. Dolegliwości ustępują po porodzie, jednak jeśli są bardzo uciążliwe należy zgłosić się do lekarza, który może wskazać odpowiednie leczenie objawowe. Najważniejsze jest prowadzenie oszczędnego trybu życia i odpoczynek. Aktywność fizyczną najlepiej ograniczyć do minimum. Ból krocza na początku ciąży Ból krocza na początku ciąży, który przez niektóre panie porównywany jest do bólu menstruacyjnego związany jest z rozciąganiem się macicy i więzadeł. Przyczynia się do tego progesteron. W pierwszym trymestrze zachodzą najintensywniejsze zmiany, gdyż płód ma najszybsze tempo wzrostu. Ze względu na dość wysokie ryzyko poronienia w pierwszym trymestrze niezbędne jest konsultowanie dolegliwości z lekarzem prowadzącym ciążę. Czy ten artykuł był dla Ciebie pomocny? Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie! Fot: kintarapong / Ból uda ma różne przyczyny. Jeśli jest silny, długotrwały bądź pojawia się regularnie, może wskazywać na stany chorobowe. Często związany jest z chorobami kręgosłupa lub chorobami neurologicznymi, a także pojawia się u ciężarnych. Nie można go bagatelizować i jeśli wystąpi, warto skonsultować się ze specjalistą. Ból uda najczęściej związany jest z przeciążeniami u osób, które dużo trenują. Powstałe w ten sposób mikrourazy, czyli tzw. zakwasy, nie wymagają konsultacji lekarskiej. Inaczej jest, jeśli np. ból uda powoduje dyskomfort u kobiety ciężarnej bądź jest wynikiem urazu. Nie można go także bagatelizować, jeśli towarzyszą mu inne dolegliwości, takie jak: obrzęk, mrowienie lub częściowe unieruchomienie. Ból uda – z przodu, z tyłu i z boku. Jak wygląda ból? Ból uda może mieć różny charakter – zmienne mogą być jego nasilenie, umiejscowienie, a także objawy towarzyszące. Osoby skarżące się na niego z reguły określają go jako: silny, rwący, piekący lub kłujący. Może również być pulsujący i mieć charakter nerwobólu. Ponadto może mieć różną częstotliwość i umiejscowienie. Może promieniować do kolana. Często występuje także ból towarzyszący, pachwiny, łydki i kolana. Oprócz bólu uda (z przodu, z tyłu lub z boku) mogą występować także inne objawy. Najczęściej są to: mrowienie, napięcie mięśni i wrażliwość na dotyk. Niestety ból uda nierzadko powoduje także dyskomfort, który nie tylko dokucza podczas chodzenia, ale również prowadzi do przykurczu, utykania bądź całkowitego unieruchomienia. Czasami występuje tylko na zmianę pogody i nie zwiastuje poważnych problemów zdrowotnych. Zobaczcie, skąd biorą się siniaki: Zobacz film: O czym mogą świadczyć siniaki? Źródło: Bez recepty Czemu pojawia się ból uda z przodu przy chodzeniu lub z tyłu podczas siedzenia? Silny ból uda może mieć wiele przyczyn. Najczęściej pojawia się po intensywnej aktywności fizycznej i jest wynikiem zakwasów. U osób aktywnych dochodzi do niego w okolicy przywodzicieli uda, mięśnia pośladkowego oraz biodrowo-lędźwiowego. Może być także skutkiem przeciążenia, stłuczenia lub, w gorszym przypadku, ostrego naderwania mięśnia lub urazów (więzadeł, ścięgien). Ból ud to również objaw występujący podczas zapalenia mięśnia lub ścięgna oraz podczas przykurczu. Przyczyną tego typu dyskomfortu może być także zapalenie kaletki krętarzowej. Pojawia się on nie tylko w przedniej części uda, ale również promieniuje do pachwiny. Innym źródłem bólu może być syndrom pasma biodrowo-piszczelowego, który wywołuje zapalenie i powoduje także obrzęk i częściowe unieruchomienie. Bardzo często objawy te związane są z innymi chorobami stawów, np. z chorobą zwyrodnieniową, dysplazją stawów biodrowych, chorobą stawów krzyżowo-biodrowych lub chorobą Perthesa. Przyczyną bólu uda mogą być również choroby neurologiczne. Jeśli np. zostanie podrażniony nerw kulszowy, to powstaje stan nazywany rwą kulszową, czyli ból lędźwi promieniujący także do ud. Jest to uciążliwy stan, który powinien być skonsultowany ze specjalistą. Z kolei jeśli ucisk dotyczy nerwu skórnego bocznego uda, może dojść do neuralgii z parestezjami, które także powodują silny, nierzadko piekący i kłujący ból ud. Inną przyczyną dolegliwości może być przepuklina udowa. Bóle ud mogą być również spowodowane schorzeniami kręgosłupa. Należą do nich dyskopatie (patologia krążka międzykręgowego), kręgozmyk oraz ZZSK, czyli zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Co ciekawe tego samego rodzaju dolegliwość mogą wywoływać choroby pasożytnicze, np. borelioza. Innymi przyczynami bólu uda mogą być nadwaga, niedobór minerałów i składników odżywczych, stosowanie niektórych leków, wady budowy anatomicznej lub tzw. ból wzrostowy u dzieci. Jakie powinny być prawidłowe postawy ciała? Jak zadbać o kręgosłup? Odpowiedź na filmie: Zobacz film: Zdrowy kręgosłup - prawidłowe postawy. Źródło: 36,6 Ból uda w ciąży Ból uda w ciąży to dolegliwość, która bardzo często dotyka ciężarne. Obok opuchniętych stóp i bólu pleców, kobiety w ciąży skarżą się także na bóle ud. Z czego może to wynikać? Najczęściej z dolegliwości neurologicznych, czyli ucisku na nerw kulszowy, czyli największy nerw w ciele człowieka. Jest on umiejscowiony pod macicą, dlatego znajdujące się w brzuchu matki dziecko uciska na niego, co wywołuje ból. Warto pamiętać, że jeśli stał się on na tyle uporczywy, że powoduje duży dyskomfort, warto skonsultować go ze specjalistą, który zaleci odpowiednie środki łagodzące go. Ból może być też skutkiem ucisku na naczynia krwionośne. Dodatkowo jego przyczyną mogą być zaburzenia elektrolitowe. Warto o tym pamiętać i nie bagatelizować dolegliwości. Bibliografia: 1. Grzegorz Lemiesz, Kamil Iwańczyk, Bartosz Chudzik, recenzent: prof. dr hab. n. med. J. Fabiś: Urazy grupy tylnej mięśni uda u rugbystów 2. Marek Krasuski, Poradnik dla pacjentów ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów biodrowych leczonych zachowawczo i operacyjnie Wielu z nas postrzega ból jako negatywne wrażenie zmysłowe, pomijając jego kluczowe znaczenie dla funkcjonowania organizmu. Ból tymczasem jest naszym sprzymierzeńcem w walce z wszelkiego rodzaju bodźcami upośledzającymi czynność tkanek, bądź uszkadzającymi strukturę narządów. Czy jednak jest on w stanie w porę zaalarmować nas o powstałej przepuklinie? Podpowiadamy, czym charakteryzuje się ból przepukliny. Przepukliny powstają w miejscach zmniejszonego oporu powłok ciała, podczas wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej. Ma to miejsce podczas kichania, kaszlu, oddawania stolca oraz podnoszenia ciężarów. Skutkuje to wydostawaniem się narządów (głównie jelit) poza miejsce, gdzie normalnie powinny się one znajdować. Zdarzają się także sytuacje predysponujące pacjentów do obniżenia wytrzymałości tkanek. Należą do nich urazy mechaniczne, ciąża, jak również wcześniejsze interwencje chirurgiczne. Czy przepuklina boli? Aby móc dokonać u siebie wstępnego rozpoznania, należy wiedzieć, jak i gdzie boli przepuklina. Zjawisko bólu w obrębie jamy brzusznej może mieć charakter somatyczny, trzewny lub odniesiony. W bólu odniesionym, źródło oddalone jest od miejsca odczuwania - mówimy wówczas o tak zwanym promieniowaniu bólu. Trzewnej komponencie często wtórują z kolei objawy wegetatywne w postaci nudności i wymiotów. Sposób, w jaki przepuklina boli, jest dość charakterystyczny i często porównuje się go do uczucia ciągnięcia. To, gdzie boli przepuklina, jest z kolei uzależnione od miejsca, w którym rozwinęła się dolegliwość. Czy przepuklina boli cały czas? Przepuklina objawia się bólem brzucha, jest on jednak szczególnie skoncentrowany w miejscu pojawienia się charakterystycznego, guzowatego wybrzuszenia. W czasie uciskania tej zmiany, pacjenci mogą czuć "pociąganie" oraz pieczenie. Z kolei podczas kaszlu, wypróżniania się, podnoszenia ciężarów czy przy długotrwałym staniu lub siedzeniu, ból przepukliny promieniuje na inne części ciała. Objawy uwięźnięcia przepukliny Każda przepuklina w sytuacji uwięźnięcia jej zawartości w wąskim kanale wymaga pilnej interwencji medycznej i jest stanem zagrożenia życia. Wskutek zaciśnięcia naczyń zaopatrujących narządy znajdujące się dochodzi bowiem do martwicy jelit. Objawy uwięźnięcia to: silny, kolkowy ból brzucha zatrzymanie stolca wzdęciami nudności i wymioty Potwierdzenie uwięźnięcia przepukliny wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Czy przepuklina brzuszna boli? Stanowiąca 60% wszystkich przepuklin brzusznych przepuklina pachwinowa odprowadzalna może przebiegać bezobjawowo. Choć prędzej czy później ból w końcu się pojawi, warto mieć na uwadze, że nie musi być on pierwszym symptomem dolegliwości. Podobnie jest z przepukliną udową. Jeśli jest ona szczególnie duża, może powodować objawy bólowe podczas wysiłku, podnoszenia ciężkich przedmiotów lub wstawania z pozycji leżącej. Występująca głównie jako wada wrodzona przepuklina pępkowa manifestuje się uwypukleniem pod skórą, często z poszerzeniem kresy białej. W miarę nasilania się wypukłości pojawiają się dyskomfort i pobolewanie okolicy pępka. Towarzyszący rozstęp kresy białej predysponuje również do przepukliny pępkowej przebiegającej z bólem podbrzusza i pociąganiem przy pochylaniu do przodu. Referencje: 1. Pans A, Elen P, Dewe W, Desaive C. Long term results of polyglactin mesh for the prevention of incisional hernias in obese patients. World J Surg. 1998; 22(5): Ponten JE, Somers KY, Nienhuijs SW. Pathogenesis of the epigastric hernia. Hernia. 2012;16(6):627-333. Chirurgia tom 1 i 2 pod red. W. Noszczyka. Chung L, Norrie J, O’Dwyer PJ. Long-term follow-up of patients with a painless inguinal hernia from a randomized clinical trial. British Journal of Surgery 2010;98(4):596-599. 5. Traczyk W, Trzebski A. Fizjologia człowieka w zarysie. PZWL 2013. Od 2 tygodni siedzi ze mną bolący ból. Zaczęło się od tego że zaczęły mnie boleć plecy ,lekarz rodzinny kazał mi smarować się maścią na ból pleców tak też zrobiłem,kilka dni później ból dalej nie ustąpił wręcz przeciwnie przeniósł się na prawy pośladek,bolało jak cholera jednak po dniu męki ból ustąpił,lecz ból przeniósł się na sam dół nogi centymetr nad kostką ( chyba piszczel ) Wszystko byłoby spoko gdyby nie to że dziś w nocy przeszył mnie bardzo bolesny ból nogi,bolało tak ze chciałem wzywać karetkę bo nie mam pojęcia to co może dzień leżenia w łóżku i próba wstania na nogę, rezultat ?.Nic z tego przeszywający ból całej nogi od tego bolącego piszczela do samego pasa,ból przy chodzeniu jest okropny zrobię jeden krok i muszę siąść bo nie daje rady z bólu .Dodam do tego że ciągarnia mi wszystkie palce u nogi, jest takie mrowienie i kucie,dopiero jak posiedzę kilka minut w gorącej wodze robi się lepiej. Ukojenie tego bólu następuje gdy leże na lewym boku tylko w tej pozycji nie boli noga. Pytanie do specjalistów,co to może być za ból i jak można go złagodzić? W poniedziałek jestem omówiony z ortopedą (Wcześniej nie było takiej możliwości bo przyjmuje jedynie w poniedziałek ).Jeszcze 2 dni muszę czekać, a wiadomo trzeba się jakoś go złagodzić ? Jeżeli zły dział bardzo przepraszam. Z góry dziękuje za jakieś porady ;) Ból krzyża (ból w dole pleców, ból odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa) jest powszechną dolegliwością, rzadko kiedy oznaczającą poważną chorobę. Z reguły ustępuje samoistnie, ale ma tendencję do nawrotów – dlatego ważne jest zapobieganie mu poprzez modyfikację stylu życia. W niektórych przypadkach objaw ten wymaga jednak pilnej konsultacji z lekarzem. Co to jest ból krzyża i jakie są jego przyczyny? Bólem krzyża nazywa się ból dolnego odcinka kręgosłupa, tzw. odcinka lędźwiowo-krzyżowego. Jest to dolegliwość niezwykle powszechna – doświadcza jej niemal każdy z nas. Stanowi jedną z głównych przyczyn niezdolności do pracy oraz pogorszenia jakości życia, mimo że bardzo rzadko jest związany z poważną chorobą. Najczęściej występuje tzw. ból nieswoisty, czyli taki, któremu nie da się przypisać konkretnego czynnika lub czynników sprawczych. Z reguły nie oznacza poważnej choroby i mija bez leczenia, aczkolwiek ma tendencję do nawrotów. Tylko u co dziesiątego pacjenta ból krzyża ma konkretną przyczynę, wymagającą dalszej diagnostyki. W większości przypadków jest wynikiem mechanicznego uszkodzenia różnych struktur tworzących i otaczających kręgosłup: kręgów, krążków międzykręgowych (tzw. dysków), stawów międzykręgowych, mięśni, ścięgien, więzadeł i nerwów. Jego przyczyną może być: przeciążenie mięśni, ścięgien lub więzadeł przykręgosłupowych przepuklina krążka międzykręgowego (tzw. dyskopatia) wady postawy i budowy ciała, wady wrodzone kręgosłupa zmiany zwyrodnieniowe, prowadzące np. do przesunięcia struktur kręgosłupa w stosunku do siebie lub zwężenia kanału kręgowego złamania kręgów w przebiegu osteoporozy. Do rzadszych przyczyn bólu krzyża należą: choroby reumatyczne (np. zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa), zakażenia, nowotwory, choroby narządów jamy brzusznej i miednicy (np. tętniak aorty, choroby nerek, trzustki, narządów rodnych). Trzeba pamiętać, że ból krzyża może być jedynie objawem innych chorób, czasem ciężkich, wymagających pilnego kontaktu z lekarzem. Jakie są czynniki ryzyka bólu krzyża? Wystąpieniu bólu krzyża sprzyjają: wiek (najczęściej pojawia się pomiędzy 30. a 60. rż.) wystąpienie bólu krzyża w przeszłości czynniki psychiczne – przewlekły stres, niezadowolenie z pracy, depresja słaba kondycja fizyczna otyłość wykonywana praca (zarówno długie siedzenie przy biurku, jak i ciężka praca fizyczna, podnoszenie ciężkich przedmiotów, częste schylanie się i skręcanie tułowia) palenie papierosów współistnienie innych chorób. Jak często występuje ból krzyża? Bólu krzyża doświadcza około 80% ludzi. Najczęściej występuje u osób w wieku 30–60 lat. Stanowi jedną z najczęstszych przyczyn wizyt u lekarza. Ból krzyża - objawy Ponieważ u różnych osób ból krzyża może mieć zupełnie inny charakter, aby go bliżej opisać, trzeba określić: czas trwania – może trwać krótko i ustąpić w ciągu kilku dni lub tygodni albo przedłużać się na miesiące i lata natężenie – od tępego pobolewania do bardzo silnego, rwącego bólu, który blokuje niemal każdy ruch kręgosłupa lokalizację – może ograniczać się do kręgosłupa lub promieniować do pośladka, uda, łydki, a nawet do stopy (po jednej lub obydwu stronach) czynniki nasilające – zależnie od przyczyny wzmaga się w ruchu lub w spoczynku, przy zgięciu lub wyprostowaniu pleców, niekiedy jest wywoływany przez kaszel i kichanie, może pojawiać się w nad ranem i wybudzać ze snu czynniki towarzyszące – gorączka, osłabienie, nieuzasadnione chudnięcie, ból wielu stawów, choroby współistniejące, stosowane leki. Dzięki tym informacjom można wstępnie określić podłoże dolegliwości. Ból nieswoisty (ok. 90% przypadków) – związany jest z przeciążeniem różnych struktur tworzących kręgosłup, natomiast nie można przypisać mu konkretnej przyczyny. Pojawia się typowo po wysiłku lub niewielkim urazie i zmniejsza w spoczynku, chociaż dolegliwości może wywoływać również długie pozostawanie w jednej pozycji. Najsilniej odczuwany jest w dolnej części kręgosłupa, ale może również promieniować po stronie zewnętrznej uda do poziomu kolana. Ból nieswoisty mija najczęściej w ciągu kilku dni, a w ciągu 3 miesięcy zmniejsza się u 90% osób. Niestety często po pewnym czasie nawraca. Ból związany z zespołem korzeniowym lub zwężeniem kanału kręgowego – wywołany jest uciskiem rdzenia kręgowego lub wychodzących z niego nerwów przez zwężone struktury kręgosłupa (przyczyną jest najczęściej wpuklanie się dysku do kanału kręgowego lub zmiany zwyrodnieniowe). Wyróżnia się kilka rodzajów tych dolegliwości. Zespół korzeniowy – ból ma charakter „rwący” lub „piekący” i promieniuje do obszaru kończyny zaopatrywanego przez drażnione nerwy (tzw. rwa kulszowa, rwa udowa), powoduje również drętwienie, mrowienie i osłabienie siły mięśniowej zajętej okolicy. Może pojawiać się nagle, np. po podniesieniu ciężkiego przedmiotu, często jednak początek choroby jest mało uchwytny. Nasila się podczas zginania tułowia, a także podczas kaszlu i kichania. Najczęściej ataki bólu występują na przemian z okresem względnego spokoju. Zespół ogona końskiego – cechuje go pojawienie się rozległych zaburzeń czucia i ruchu w obrębie krocza oraz obydwu kończyn dolnych, z zaburzeniami oddawania moczu i stolca. Konieczna jest pilna interwencja chirurgiczna, gdyż nawet kilkugodzinna zwłoka może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń nerwów. Chromanie przestankowe neurogenne, typowe dla zwężenia kanału kręgowego. Chodzeniu towarzyszy ból krzyża, osłabienie kończyn dolnych oraz skurcze i bóle łydek (wymagają one wykluczenia zaburzeń krążenia w kończynach dolnych). Ból nasila się przy wyproście kręgosłupa i staniu, a zmniejsza przy pochyleniu do przodu i wchodzeniu pod górę. Dolegliwości z reguły narastają stopniowo, ale mogą również utrzymywać się na stałym poziomie. Ból prawdopodobnie spowodowany inną chorobą. Sporadycznie ból krzyża może być manifestacją innej choroby kręgosłupa lub sąsiadujących narządów. W przebiegu zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK) ból typowo zlokalizowany jest głęboko w pośladku, nasila się w godzinach porannych, wybudzając chorego ze snu; ból i sztywność kręgosłupa zmniejszają się podczas ruchu. Przyczyną bardzo silnego bólu nieustępującego w spoczynku i w godzinach nocnych może być nowotwór lub zakażenie występujące w obrębie kręgosłupa; chorobom tym towarzyszy z reguły pogorszenie samopoczucia, chudnięcie lub gorączka. Ból krzyża może wystąpić również w przebiegu chorób sąsiadujących narządów – na rozpoznanie wskazują wówczas charakterystyczne objawy. Ból psychogenny – nie należy zapominać, że ból krzyża może być również niecharakterystyczną oznaką pogorszenia stanu psychicznego, wynikającego z przewlekłego stresu lub depresji. Co robić w razie wystąpienia bólu krzyża? Jeśli nie występują żadne niepokojące objawy (patrz wyżej), ból krzyża ustępuje najczęściej samoistnie w ciągu kilku dni lub tygodni. W większości przypadków najlepszym postępowaniem jest powrót do codziennych czynności przy jednoczesnym unikaniu zarówno nadmiernej aktywności fizycznej, jak i leżenia w łóżku (mogą wydłużyć czas trwania dolegliwości). Należy unikać pozycji i czynności nasilających ból. Krótkotrwałe leżenie w łóżku (zazwyczaj przez dobę) może być konieczne w przypadku bardzo silnego bólu krzyża, zwłaszcza z objawami zespołu korzeniowego, należy jednak starać się jak najszybciej wrócić do codziennej aktywności w granicach tolerowanych dolegliwości. Dłuższe unieruchomienie powoduje osłabienie mięśni i pogorszenie ogólnej kondycji fizycznej, może również prowadzić do poczucia niesprawności i pogorszenia nastroju. W razie potrzeby można zastosować leki przeciwbólowe: paracetamol lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (przestrzegając zalecanych dawek i przeciwwskazań). W niektórych przypadkach lekarz może przepisać leki rozluźniające mięśnie lub silniejsze leki przeciwbólowe (nie należy ich stosować samodzielnie). Ulgę mogą przynieść również okłady z lodu, ograniczające miejscowy stan zapalny i działające rozluźniająco na więzadła oraz mięśnie, albo powierzchowne stosowanie ciepła, które również rozluźnia mięśnie (okłady wykonuje się 3–4 razy dziennie po 10–15 min). Dobrze jest spać na boku, z poduszką między podkurczonymi nogami, co zmniejsza napięcie kręgosłupa. W leczeniu ostrego bólu krzyża stosuje się również tzw. techniki manualne (manipulacje i mobilizacje kręgosłupa), ale może je wykonywać tylko doświadczony lekarz lub rehabilitant. Jeśli dolegliwości nie zmniejszają się w ciągu 4 tygodni, należy zgłosić się do lekarza. Objawy alarmowe wymagające pilnego kontaktu z lekarzem w przypadku bólu krzyża Wezwij pogotowie ratunkowe (999 lub 112), jeżeli: wystąpiło zatrzymanie/nietrzymanie moczu lub stolca, osłabienie czucia w okolicy krocza ból wystąpił po upadku lub urazie i nie ustępuje. Zgłoś się pilnie do lekarza, jeżeli bólowi krzyża towarzyszy co najmniej jedno z poniższych: osłabienie, ból lub drętwienie jednej nogi albo obu nóg nasilenie bólu w trakcie kaszlu lub kichania nasilenie bólu i sztywności szczególnie w godzinach nocnych pojawianie się bólu przy chodzeniu i utrzymywaniu pozycji stojącej gorączka i chudnięcie bez ewidentnej przyczyny przyjmujesz lub niedawno przyjmowałeś(aś) glikokortykosteroidy (sterydy) lub zastrzyki dożylne przebyłeś(aś) w ostatnim czasie zabieg operacyjny, zwłaszcza urologiczny lub ginekologiczny chorujesz na chorobę nowotworową lub inną ciężką chorobę współistniejącą ból jest bardzo silny i nie ustępuje w spoczynku. Lekarz pierwszego kontaktu może rozpoznać i z powodzeniem leczyć większość postaci bólu krzyża. W przypadku podejrzenia poważnej choroby lub braku poprawy po kilku tygodniach leczenia skieruje Cię do odpowiedniego specjalisty (reumatologa, ortopedy lub neurologa). W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie? Lekarz ustala rozpoznanie na podstawie zebranych od pacjenta informacji oraz objawów wykrytych podczas badania układu ruchu. W większości przypadków nie są konieczne żadne dodatkowe badania laboratoryjne ani obrazowe – zleca się je dopiero wtedy, jeśli istnieje podejrzenie jakiejś konkretnej przyczyny bólu krzyża albo nie ma poprawy po zastosowanym leczeniu. W pierwszej kolejności wykonuje się zdjęcia radiologiczne, a w niektórych sytuacjach (np. w przypadku podejrzenia ucisku na korzeń nerwowy lub zwężenia kanału kręgowego) inne badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny. W ponad 90% przypadków występuje tzw. ból nieswoisty, którego przyczyny nie da się jednoznacznie określić – wyniki badań są często prawidłowe, mimo że chory odczuwa ból. Z drugiej strony, nawet jeśli badania wykażą na przykład zmiany zwyrodnieniowe lub inne zaburzenia budowy kręgosłupa, nie oznacza to, że właśnie one są odpowiedzialne za odczuwane dolegliwości. Doprowadza to czasami do błędnego rozpoznania przyczyny bólu i naraża chorego na niepotrzebny stres i koszty. Sposoby leczenia bólu krzyża Najczęściej ból krzyża ustępuje bez leczenia lub dzięki prostym metodom postępowania (patrz wyżej: Co robić w razie wystąpienia bólu?). Jeśli jednak dolegliwości nie zmniejszają się po upływie kilku tygodni lub pojawią się objawy alarmowe (patrz powyżej), należy zgłosić się do lekarza – w zależności od podejrzewanej przyczyny zadecyduje on o dalszym postępowaniu. Najczęściej są to różne formy leczenia zachowawczego (wśród których kluczową rolę odgrywa rehabilitacja), tylko w wyjątkowych przypadkach wskazana jest operacja kręgosłupa. Leczenie zachowawcze bólu krzyża Ćwiczenia fizyczne – regularne ćwiczenia mięśni pleców i brzucha wzmacniają kręgosłup. Nie wolno wykonywać ćwiczeń, które wywołują ból. Program ćwiczeń powinien dobrać doświadczony lekarz lub rehabilitant; chory kontynuuje trening samodzielnie w domu. Oprócz ćwiczeń ukierunkowanych na wzmocnienie kręgosłupa należy dbać o dobrą kondycję fizyczną. Leki – stosuje się je pomocniczo w celu zmniejszenia bólu i ułatwienia ćwiczeń rehabilitacyjnych. Najczęściej stosuje się paracetamol lub niesteroidowe leki przeciwzapalne, które można kupić bez recepty. Bez konsultacji z lekarzem nie należy ich przyjmować dłużej niż dwa tygodnie. Lekarz może zalecić również inne leki, np. rozluźniające mięśnie, opioidy, a nawet leki przeciwdepresyjne (niektóre z nich odgrywają ważną rolę w leczeniu długotrwałego bólu krzyża). Różne formy fizykoterapii (ultradźwięki, przezskórna stymulacja nerwów, diatermia, lasery, powierzchowne stosowanie ciepła, krioterapia) rozluźniają mięśnie oraz więzadła i ułatwiają ich rozciąganie. Stosowane są jako metody ułatwiające wykonywanie ćwiczeń rehabilitacyjnych. Leżenie w łóżku – jeszcze niedawno było podstawową metodą leczenia bólu krzyża, jednak badania wykazały, że nie tylko nie przynosi spodziewanych korzyści, ale może wręcz wydłużyć czas trwania dolegliwości. Unieruchomienie wiąże się z takimi powikłaniami, jak osłabienie ogólnej kondycji fizycznej, osłabienie mięśni i obniżony nastrój; sprzyja również tworzeniu się zakrzepów w naczyniach. Obecnie krótkotrwałe leżenie w łóżku zaleca się jedynie w przypadku bardzo silnego bólu „blokującego” każdy ruch kręgosłupa lub ciężkich objawów zespołu korzeniowego. Należy jak najszybciej wrócić do codziennych aktywności w granicach tolerowanych dolegliwości, unikając czynności nasilających ból. Techniki manualne (manipulacje i mobilizacje kręgosłupa) – polegają na uruchomieniu tkanek miękkich położonych w bolącej okolicy kręgosłupa. Mogą znieść ból, jeśli dolegliwości nie trwają dłużej niż kilka tygodni, później ich stosowanie nie przynosi na ogół poprawy. Powinno się je stosować w połączeniu z ćwiczeniami fizycznymi, a nie jako jedyną metodę leczenia. Może je wykonywać tylko doświadczony lekarz lub rehabilitant. Wyciąg lędźwiowy i dekompresja osiowa kręgosłupa – polegają na rozciągnięciu kręgów lędźwiowych siłą dobraną do masy ciała. Zmniejszenie bólu wynika z odciążenia chorego dysku międzykręgowego. Techniki te można stosować wyłącznie na zlecenie i pod kontrolą lekarza, po rozważeniu możliwych przeciwwskazań. Ortezy lędźwiowe pomagają utrzymać kręgosłup lędźwiowy w stabilnej pozycji. Ich rola polega głównie na przypominaniu o prawidłowej technice podnoszenia ciężarów i wykonywania skłonów, prawdopodobnie nie mają wpływu na zapobieganie bólowi krzyża. Blokady – zastrzyki z glikokortykosteroidów i/lub środka znieczulającego podawane bezpośrednio w okolicę, którą lekarz podejrzewa jako źródło bólu; mogą być pomocne jako jeden z elementów rehabilitacji, nie powinny być natomiast stosowane jako jedyna metoda leczenia. Może je wykonywać jedynie doświadczony lekarz. Masaże, joga, akupunktura – dotychczas nie dowiedziono ich leczniczego działania w bólu krzyża. Jeśli jednak powodują zmniejszenie bólu i poprawę samopoczucia, mogą być stosowane pomocniczo jako element rehabilitacji. Wsparcie psychiczne – ból krzyża, zwłaszcza długotrwały, powoduje pogorszenie nastroju i poczucie niesprawności. To z kolei nasila odczuwanie dolegliwości i zmniejsza szansę na powodzenie leczenia. W wielu przypadkach metody wsparcia psychicznego (terapia behawioralna, psychoterapia, leki przeciwdepresyjne) okazują się kluczowym elementem leczenia. Leczenie operacyjne bólu krzyża Jest konieczne u niewielkiego odsetka (1–3%) osób z bólem krzyża. Pilnym wskazaniem do leczenia chirurgicznego jest zespół ogona końskiego, guz lub zakażenie (w niektórych przypadkach) w obrębie kręgosłupa albo ciężki niedowład kończyny wynikający z ucisku na struktury nerwowe. Leczenie chirurgiczne można również rozważyć u osób z nieustępującym pomimo leczenia zespołem korzeniowym oraz zwężeniem kanału kręgowego. Czy możliwe jest całkowite wyleczenie? Zdecydowana większość ataków bólu krzyża ustępuje w ciągu kilku dni lub tygodni, a u 80–90% chorych poprawa następuje w ciągu 3 miesięcy. Niestety w ponad połowie przypadków ból krzyża nawraca. U co dziesiątej osoby ból krzyża trwa powyżej 3 miesięcy i staje się stanem przewlekłym, co zmniejsza szanse na wyleczenie i może prowadzić do niesprawności. Większość osób z przewlekłym bólem krzyża może jednak kontynuować dotychczasową pracę. Całkowite ustąpienie bólu jest u nich mniej realne, natomiast celem leczenia staje się zmniejszenie dolegliwości i poprawa jakości życia. Kluczem do sukcesu jest odpowiednie postępowanie profilaktyczne oraz lecznicze – zrozumienie choroby, poprawa sprawności fizycznej oraz wsparcie psychiczne poprawiają funkcjonowanie w życiu codziennym i zmniejszają liczbę zaostrzeń bólu krzyża. Co trzeba robić po zakończeniu leczenia? Już po pierwszym epizodzie bólu krzyża, a najlepiej zanim on wystąpi, naucz się dbać o prawidłowe funkcjonowanie kręgosłupa (patrz poniżej). Pamiętaj, że ból krzyża często nawraca, dlatego o kręgosłup trzeba dbać do końca życia. Jeżeli uczestniczyłeś w zajęciach rehabilitacyjnych, kontynuuj wykonywanie zaleconych ćwiczeń w domu. Zgłoś się do lekarza, jeżeli dolegliwości nie ustępują po upływie kilku tygodni – leczenie bólu krzyża jest łatwiejsze na początku, zanim przejdzie on w fazę przewlekłą. Pilnego kontaktu z lekarzem wymagają również niepokojące objawy wymienione powyżej. Co robić, aby zapobiec bólowi krzyża? Aby zapobiec bólowi krzyża lub zmniejszyć ryzyko jego nawrotu: dbaj o kondycję fizyczną i prawidłową postawę ciała poprzez: ćwiczenia ogólnie usprawniające (np. pływanie, jazda na rowerze, szybki marsz) wykonywane co najmniej przez 30 minut, minimum 3 razy w tygodniu ćwiczenia wzmacniające mięśnie pleców i brzucha odpowiednią rozgrzewkę przed ćwiczeniami i stopniowe „schładzanie” mięśni po ich zakończeniu pozbądź się nadwagi w razie konieczności spędzenia dłuższego czasu w pozycji siedzącej podkładaj poduszkę pod kręgosłup lędźwiowy lub korzystaj ze specjalnego fotela, rób sobie przerwy na rozruszanie się Ryc. 1. Prawidłowa technika podnoszenia nie dźwigaj ciężkich przedmiotów, naucz się prawidłowej techniki podnoszenia (nie pochylaj się nad podnoszonym przedmiotem, tylko przykucnij, a wstając, używaj mięśni nóg i brzucha) śpij na średnio twardym materacu, najlepiej na boku, chociaż lekarz lub rehabilitant może dobrać indywidualną pozycję do odpoczynku i snu noś wygodne buty na niskim obcasie, w razie potrzeby stosuj wkładki korygujące płaskostopie dbaj o właściwą dietę i dostarczaj kościom odpowiednią ilość wapnia oraz witaminy D nie pal papierosów. Jaki tryb życia zaleca się osobom z bólami krzyża? Przede wszystkim należy zaprzestać palenia papierosów. Stwierdzono wyraźną zależność pomiędzy paleniem papierosów a bólami dolnego odcinka kręgosłupa. Istnieją co najmniej trzy przyczyny tego związku. Po pierwsze, przewlekły kaszel może powodować uszkodzenia mięśni i więzadeł – ból będzie się pojawiał w czasie kaszlu. Po drugie, palacze są często mniej sprawni fizycznie, mają zatem słabsze mięśnie i wadliwą postawę, co powoduje dolegliwości bólowe. Po trzecie, istnieje podejrzenie, że nikotyna zawarta w dymie tytoniowym wykazuje działanie antyfibrynolityczne – skutkiem tego jest powstawanie blizn po mikrourazach zamiast prawidłowych odczynów naprawczych, blizny zaś powodują większe dolegliwości bólowe. Należy dbać o sprawność fizyczną, jej poprawę lub utrzymanie, jeśli jest zadowalająca. Nie ulega wątpliwości, że dobrze rozwinięte mięśnie brzucha i grzbietu zapobiegają dolegliwościom związanym z dolnym odcinkiem kręgosłupa. Najlepszym rodzajem aktywności ruchowej jest pływanie, ponieważ w naturalny sposób zwiększa masę mięśniową grzbietu. Nadwaga nieuchronnie prowadzi do powstania wadliwej postawy, która z kolei powoduje dolegliwości bólowe krzyża, dlatego należy utrzymywać odpowiednią masę ciała. Piśmiennictwo Andrei Calin, John Cormack, Reumatologia – pytania i odpowiedzi, Medycyna Praktyczna, 2000.

ból podbrzusza przy chodzeniu